To prawda – w 2025 r. badacze z UW otrzymali około 60 przesyłek z kleszczami, z których 11 okazało się należeć do rodzaju Hyalomma. Część pochodziła z południa Polski, ale pojedyncze osobniki znaleziono także na północy kraju. To dowód, że zmiany klimatyczne i migracje ptaków przenoszą do Polski gatunki kleszczy kojarzone dotąd głównie z Afryką.

Nie istnieją żadne badania wskazujące, że spożywanie pomidorów powoduje uszkodzenia neuronów. Wręcz przeciwnie – liczne rzetelne badania wskazują, że likopen, naturalny antyoksydant zawarty w pomidorach, działa ochronnie na układ nerwowy i układ krążenia. Ten fake news bazuje na mechanizmach dezinformacji żywieniowej: używa terminologii naukowej („stres oksydacyjny”, „neurodegeneracja”), powołuje się na autorytet istniejącej uczelni i sugeruje nagłą zmianę dotychczasowej wiedzy, co ma wywołać sensację i niepokój konsumentów. Fake newsy żywieniowe znacząco wpływają na postrzeganie produktów i decyzje konsumenckie, często niezależnie od ich faktycznych właściwości zdrowotnych.

Nawłoć kanadyjska i nawłoć późna to gatunki sprowadzone do Europy w XIX wieku. Rozprzestrzeniają się błyskawicznie – z jednej rośliny może powstać nawet 20 tys. nasion, a dodatkowo nawłoć rozrasta się kłączami, tworząc gęste łany. Problem polega na tym, że rośliny te kwitną dopiero jesienią, przez co owady zapylające wiosną i latem zostają pozbawione pożywienia. Wypierają też całe zbiorowiska rodzimych gatunków łąkowych, obniżając bioróżnorodność i zmieniając funkcjonowanie ekosystemów. Całkowite usunięcie nawłoci jest nierealne, ale regularne koszenie i dosiewanie rodzimych gatunków (przez świeże siano) pozwala utrzymać ją pod kontrolą i chronić tradycyjne łąki.

Plan zarządzania Puszczą Białowieską, będący przedmiotem konsultacji społecznych w 2025 r., ma na celu ochronę tego obiektu wpisanego na listę UNESCO. Zakłada on podział na cztery strefy ochrony, z czego: strefa I (ok. 6 tys. ha, ponad 10%) podlega całkowitej ochronie, strefy II i III obejmują łącznie ponad 70% powierzchni i także pozostają wyłączone z gospodarki leśnej, strefa IV (ok. 3,7%) dopuszcza jedynie cięcia pielęgnacyjne, możliwe wyłącznie wtedy, gdy są naukowo uzasadnione i mają służyć ochronie ekosystemu.
Na ponad 90% obszaru UNESCO nie przewiduje się żadnej gospodarki leśnej, a działalność człowieka ogranicza się do rekreacji (zbieranie grzybów, jagód, turystyka). Wiceminister klimatu podkreślał, że puszcza wymaga „pozostawienia naturze”.
Narracja o „wycince do zera” jest więc całkowicie sprzeczna z faktami i stanowi przykład dezinformacji, która wykorzystuje lęk o przyszłość dziedzictwa narodowego. W praktyce plan zmierza do zwiększenia ochrony, a nie do intensyfikacji eksploatacji lasu.

To prawdziwa informacja. Z raportu CMKP i danych Europejskiej Agencji Środowiska wynika, że w Polsce smog odpowiada za około 40 tys. przedwczesnych zgonów rocznie, co plasuje kraj w czołówce państw UE pod względem negatywnego wpływu zanieczyszczonego powietrza na zdrowie.

WHO nigdy nie publikowała takich danych. Nie ma też żadnych badań naukowych potwierdzających, że dieta wegetariańska w tak jednoznaczny sposób prowadzi do chorób psychicznych. Przeciwnie – wiele badań pokazuje, że dobrze zbilansowana dieta wegetariańska może być zdrowa i bezpieczna. Tego typu dezinformacja bazuje na fałszywym autorytecie (powoływanie się na WHO) i na wyolbrzymianiu zagrożeń zdrowotnych, co ma wywołać lęk i niechęć wobec określonych stylów życia.

Gotówka pozostaje w Polsce prawnym środkiem płatniczym i nie ma przepisów nakazujących sklepom wymuszanie płatności kartą – takie narracje to fake news. W rzeczywistości ustawa o usługach płatniczych przewiduje jedynie wąskie wyjątki (np. sprzedaż online), a banknoty i monety emitowane przez NBP są w pełni ważne. Dezinformacja tego typu opiera się na straszeniu regulacjami UE, powoływaniu się na rzekomy „autorytet” nowych przepisów, błędnym wyciąganiu wniosków (mniej monet w obiegu = likwidacja gotówki) oraz teorii spiskowej o „cichej eliminacji gotówki”. Mechanizm bazuje na wzbudzaniu lęku, wykorzystywaniu fałszywego kontekstu i sugestii, że zmiany odbywają się w tajemnicy, co jest typową techniką manipulacji w kampaniach dezinformacyjnych.

W raporcie „Internet dzieci” wskazano, że w IV kwartale 2024 r. 51,3% dzieci w wieku 7–14 lat odwiedziło co najmniej jeden serwis erotyczny, a w grupie 15–18 lat odsetek był jeszcze wyższy (53,8%). To dane z rzeczywistych badań, a nie opinia – dlatego ta wiadomość jest prawdziwa.

To prawdziwa informacja. Silesaurus opolensis został opisany w 2003 roku przez prof. Jerzego Dzika na podstawie znalezisk w Krasiejowie. Gatunek ten jest dziś szeroko znany w paleontologii, a jego znaczenie podkreślają światowe podręczniki z zakresu paleontologii kręgowców.

Zespół badaczy, w tym dr Miron Kursa z UW, przeprowadził eksperymenty na szczurach, analizując aktywność ponad 2 milionów neuronów. Wyniki potwierdziły, że wspomnienia konsolidują się w wyspecjalizowanych grupach komórek nerwowych. Co ważne, naukowcy pokazali, że można wpływać na te zapisy – co otwiera drogę do nowych metod leczenia m.in. PTSD czy uzależnień.